|
Kościół Ewangelicko-Reformowany |
 Jan Kalwin Kościół ewangelicko-Reformowany w Polsce należy do rodziny Kościołów wywodzących się z Reformacji szwajcarskiej XVI w. (Zwingliego i Kalwina). Obowiązuje w nim główna zasada, że jedynym źródłem wiary i normą życia jest Pismo święte Starego i Nowego Testamentu, które zawiera wszystko, co jest potrzebne człowiekowi do zbawienia. Jej konsekwencją są szczególne cechy Kościoła reformowanego, różniące go od innych Kościołów chrześcijańskich. Kościół Ewangelicko-Reformowany w Polsce charakteryzuje się ustrojem synodalnono-prezbiterialnym. Oznacza to, że wszystkie sprawy ogólnokościelne leżą w gestii Synodu - zgromadzenia wybieralnych świeckich i duchownych przedstawicieli wszystkich zborów i diaspory, zbierającego się raz do roku. Synod stanowi naczelny organ ustawodawczy i rozstrzygający w Kościele, natomiast organem wykonawczym i administracyjnym jest 5-osobowy Konsystorz (rada prezbiterów, czyli starszych), wybierany przez Synod na trzyletnią kadencję. Na szczeblu podstawowym - zborowym - odpowiednio funkcje te sprawują: Ogólne Zgromadzenie Członków Zboru i Kolegium Kościelne. Taki ustrój umożliwia udział ogółu wyznawców we wszystkich organach Kościoła, które powoływane są drogą wyborów oraz pozwala na szeroką autonomię poszczególnych zborów. W polskim Kościele reformowanym pewne stanowiska zastrzeżone są dla osób świeckich. Dotyczy to: prezesa Synodu, prezesa Konsystorza, prezesa Kolegium Kościelnego oraz przewodniczącego Ogólnego Zgromadzenia Członków Zboru. Duchowni mają takie same prawa i obowiązki jak świeccy. Nie stanowią odrębnego stanu, są tylko specjalnie powołani i upoważnieni do głoszenia Ewangelii, usługiwania sakramentami oraz do duszpasterstwa. Są oni sobie równi, a jeden z nich, wybierany przez Synod na 10-letnią kadencję, pełni funkcję biskupa (dawniej superintendenta). Ustrój taki uwypukla współodpowiedzialność wszystkich wyznawców za Kościół, za jego świadectwo i służbę.
 Jan Łaski Nawiązując do dziedzictwa Reformacji Kościół Ewangelicko-Reformowany w Polsce ogólne zasady wiary i działania wyprowadza z II Konfesji Helweckiej, adaptowanej do warunków polskich i przyjętej w roku 1566, znanej jako Konfesja Sandomierska lub Konfesja Polska oraz na Katechizmie Heidelberskim z roku 1563. Formy kultu reguluje Agenda Gdańska z roku 1637.
*
Charakter Kościoła Ewangelicko-Reformowanego w Polsce kształtowały trzy nurty: rodzimy - polski, emigrantów z krajów Europy zachodniej (Szwajcarzy, Francuzi, Szkoci, Niemcy i Holendrzy bardzo szybko asymilujący się w warunkach polskich) i czeskobraterski. Ten ostatni wart jest oddzielnej wzmianki, gdyż do dzisiaj wpływa na oblicze Kościoła. Potomkowie braci czeskich z trzeciej fali emigracyjnej w XVIII w., uchodzący z ojczyzny przed prześladowaniami religijnymi, zasilili szeregi Kościoła w Polsce i założyli szereg zborów. Niektóre z nich (np. Zelów, Kuców) egzystują do dzisiaj. Bracia czescy, którzy zachowali swój język i zwyczaje, wnieśli do polskiego ewangelicyzmu charakterystyczną dla nich karność kościelną, pracowitość, rozwinięte formy wzajemnej pomocy. Te cechy w dużej mierze zaważyły na życiu wewnętrznym Kościoła.
|